Autor nije prisutan: Dan pobede (Kovačić, Breht, Vonegat)

Današnja epizoda emisije “Autor nije prisutan” biće nešto drugačija nego većina prethodnih, neće biti posvećena jednom autoru ili autorki, već Danu pobede nad fašizmom u Drugom svetskom ratu. Zato ćete danas imati prilike da čujete dve poeme, autora Ivana Gorana Kovačića i Bertolta Brehta, kao i jedan odlomak iz romana Kurta Vonegata. 

Tema borbe protiv fašizma obeležila je dobar deo književnosti u drugoj polovini dvadesetog veka, a ona je naročito bitna danas, kada svedočimo usponu neofašista svuda u svetu, od Amerike i Brazila, pa sve do nekih zemalja članica Evropske unije, a činjenica je da poslednjih godina ponovo imamo bujanje i negovanje nacista i ekstremne desnice od strane vlasti, i u Srbiji.

Ovu emisiju otvara čuvena poema “Jama” Ivana Gorana Govačića. On u svom najpoznatijem delu upravo opisuje ustaške zločine nad srpskim stanovništvom, počinjene 1942. godine u okolini Livna, a samo godinu dana kasnije Kovačića su, kao pripadnika partizanskih snaga, u blizini Foče ubili četnici. Bilo je to tokom pete neprijateljske ofanzive, poznate i po razoružavanju četničkih odreda od strane Nemaca, bez ikakvog otpora, ali i po probijanju nemačkog obruča od strane partizana, nakon bitke na Sutjesci. 

Nakon toga, imaćete prilike da čujete i jednu poemu Bertolta Brehta koja govori o prvoj fazi Drugog svetskog rata. Breht je nemački pesnik i dramaturg, poznat po utemeljenju epskog teatra. On je bio deklarisani marksista i jasno je bilo da sa usponom nacista na vlast za njega nije bilo mesta u takvoj Nemačkoj državi, gde su njegova dela bila zabranjivana, pa čak i spaljivana. Breht je 1933. napustio svoju domovinu, i vratiće se tamo tek nakon rata, i poslednje godine života će provesti u Nemačkoj demokratskoj republici, poznatijoj u istoriji kao Istočna Nemačka. Danas ćemo čitati njegovu poemu koja nosi naziv “Krstaški pohod dece 1939”.

A upravo ovaj naslov se krije i u podnaslovu romana Kurta Vonegata “Klanica 5”, iz koga ćete jedan kratki odlomak moći da čujete ako ostanete do kraja emisije. Za one koji možda ne znaju, Kurt Vonegat je američki pisac, poznat po svojim satiričnim i crnohumornim romanima u koje je često ubacivao i naučnofantastične motive i “Klanica 5” je upravo jedan od takvih romana, a glavna tema je savezničko bombarodvanje Drezdena 1945. koje je Vonegat preživeo upravo u tom gradu, s obzirom da je bio u nemačkom zarobljeništvu. Ovaj period u mnogome će obeležiti njegov život i rad, a on će kasnije, naročito sedamdesetih, postati jedan od najznačajnijih američkih antiratnih pisaca, i upravo se “Klanica 5” smatra jednom od njegovih najznačajnijih knjiga u tom pogledu, s obzirom da je objavljena 1969. godine.

U svim ovim tekstovima opevani su slični užasi, sa istim uzročnikom – fašizmom, samo što je to svako od ove trojice autora uradio na sebi svojstven način… Poslušajte.

Urednik emisije: Đorđe Majstorović
Tehnička realizacija: Aleksej Vislavski
Produkcija: Omladinski centar CK13