22. May '13.
Zajednička večera: veganski sendviči
Zajednička večera u Otvorenoj kuhinji na dvorištu Omladinskog centra CK13.
Na meniju veganski sendviči.
Pročitajte više o Otvorenoj kuhinji.
26. May '13.
Radionice gitare u CK13!
Oduvek ste želeli da naučite da svirate akustičnu gitaru?
Početnik/ca ste i želite da svirate pesme svog omiljenog benda, kompozitora/ke?
Želite da oformite bend, a nemate s kim?
Želite da izgradite sopstveni stil sviranja?
Ne želite uobičajene časove sa odnosom profesor – učenik, već radionice gde učesnici/ce dobrovoljno dele znanja, veštine i iskustva?
Onda je CK13 nedeljom popodne pravo mesto za vas!
Radionice vodi Ljubiša Jojić, učeni muzičar i gitarista jednog novosadskog alternativnog benda, ali i gitarista koji se godinama bavio tradicionalnom folklornom muzikom.
Svake nedelje u CK13!
26. May '13. – 30. May '13.
Ciklus filmova: Američki nezavisni film 1959 – 1991
ART BIOSKOP CK13
Ciklus filmova “Američki nezavisni film 1959 – 1991“
Letnja scena Omladinskog centra CK13
26 – 30. maj
Ulaz je besplatan.
…………………………………………………………………………………..
Dvanaesti po redu Art bioskop CK13 u svom majskom, petodnevnom izdanju predstavlja vredna ostvarenja i intrigantne autore američkog nezavisnog filma, od Kasavetesa, Skorsezea i Bogdanoviča, preko Džarmuša, Spajk Lija, Ferare i Gas Van Senta, završavajući filmovima iz perioda renesanse američkog nezavisnog filma tokom devedesetih, Hartlijevim filmom “Poverenje” i Linklejterovim “Lenčinom”.
Ciklus predstavlja jedan mogući izbor filmova nezavisnih američkih filmskih stvaralaca, od kojih većina potiče iz društvenih manjina i koji, stvarajući izvan matrice holivudske kinematografije, u isto vreme otelovljuju stvarnost i romansu Amerike, i njihovu moć kroz propitivanje tzv. rubnih fenomena i sudbina.
Ove filmove ćemo gledati kao važne delove kulturnog fenomena zvanog američki nezavisni film, na letnjoj sceni Omladinskog centra, od 26. do 30. maja.
…………………………………………………………………………………..
Nedelja, 26. maj
20č Senke (Shadows, 1959)
Režija: John Cassavetes
Scenario: John Cassavetes
Uloge: Lelia Goldoni, Ben Carruthers, Hugh Hurd, Anthony Ray, Dennis Sallas
Muzika: Charles Mingus i Shifi Hadi
Trajanje: 81 min.
Sinopsis: Troje članova afroameričke porodice u Njujorku, pedesetih godina prošlog veka – za vreme beat generacije, Lelia i njena dva brata Ben i Hugh, suočavaju se s vlastitim identitetom kroz preispitivanje ljubavnih, društvenih, rasnih i profesionalnih odnosa koje uspostavljaju.
22č Ko to kuca na moja vrata (Who’s That Knocking at My Door, 1968)
Režija: Martin Scorsese
Scenario: Martin Scorsese
Uloge: Harvey Keitel, Zina Bethune
Trajanje: 90 min.
Sinopsis: J.R. (Harvey Keitel) je tipičan Amerikanac odrastao u urbanoj sredini, u ugodnom porodičnom okruženju italijanskih doseljenika srednje klase. Nezaposlen, vreme provodi s prijateljima viseći po ulicama i klubovima njujorške četvrti ‘Mala Italija’. Upoznaje devojku (Zina Bethune) za koju misli da bi mogla biti njegova buduća žena. Vaspitan u katoličkom duhu, J.R. ne može da prihvati neke karakteristike modernog sveta u kom živi.
………………………………………………………………………
Ponedeljak, 27. maj
20č Poslednja bioskopska predstava (The Last Picture Show, 1971)
Režija: Peter Bogdanovich
Scenario: Peter Bogdanovich prema istoimenom romanu
Uloge: Timothy Bottoms, Jeff Bridges, Ellen Burstyn, Ben Johnson, Cybill Sheperd, Cloris Leachman
Trajanje: 118 min.
Sinopsis: Nostalgična drama o odrastanju u teksaškom gradiću ranih ’50-ih, uoči Korejskog rata i nestajanja dotadašnjeg načina života (zbog dolaska televizije gradić gubi bioskop). Reč je o gradu bez razloga za postojanje i bez razloga da ljudi u njemu žive. Jedina nada je u prestupu.
……………………………………………………………………….
Utorak, 28. maj
20č Čudnije od raja (Stranger Than Paradise, 1984)
Režija: Jim Jarmusch
Scenario: Jim Jarmusch
Uloge: John Lurie, Richard Edson, Eszter Bailint
Muzika: John Lurie
Trajanje: 89 min.
Sinopsis: Vili (John Lurie) je društveni marginalac, autsajder, njujorški sitni kockar, čija dalja rođaka Eva (Eszter Bailint) dolazi u Ameriku iz Mađarske i želi da ostane kod njega desetak dana. Vili nije oduševljen ovom posetom, ali ipak reši da je upozna sa svim blagodetima i porocima američkog načina života, kojima je Eva oduševljena. Ona se zaljubljuje u Vilijevog najboljeg prijatelja Edija (Richard Edson) a kada konačno ode za Ohajo, Vili i Edi odlaze da je posete.
22č Mala Noche (Bad Night, 1986)
Režija: Gus Van Sant
Scenario: Gus Van Sant prema romanu Walta Curtisa
Uloge: Tim Streeter, Doug Cooeyate, Ray Monge, Nyla McCarthy, Walt Curtis
Muzika: Creighton Lindsay
Trajanje:78 min
Sinopsis: Niskobudžetno debitantsko ostvarenje nezavisnog filmskog reditelja Gus Van Santa zasnovano je na autobiografskom romanu američkog pesnika Walta Curtisa o strasnoj ljubavi mladog trgovačkog radnika prema ilegalnom meksičkom imigrantu. Film je crno-bela meditacija o požudi, neuzvraćenoj ljubavi i opsesiji, eksploataciji, novcu i siromaštvu likova sa margine društva.
…………………………………………………………………………
Sreda, 29. maj
20č Ona to mora imati (She’s Gotta Have It, 1986)
Režija: Spike Lee
Scenario: Spike Lee
Uloge: Tracy Camila Johns, Tommy Redmond Hicks, John Kanada Terrell, Spike Lee
Muzika: Bill Lee
Trajanje: 85 min.
Sinopsis: Nola je šarmantna i samouverena mlada žena sa Bruklina, istovremeno u vezi sa tri mladića – strastvenim i romantičnim Jamiejem, narcisoidnim modelom Greerom i komičnim i hiperaktivnim Marsom. Nola se, međutim ne želi vezati za bilo kojeg od ova tri mladića i neguje svoju ličnu slobodu. Kako se njihovi odnosi sa Nolom razvijaju, svaki muškarac je želi za sebe.
22č Kineskinja (China Girl, 1987)
Režija: Abel Ferrara
Scenario: Nicholas St. John
Uloge: Richard Panebianco, Sari Chang, James Russo, Russell Wong
Muzika: Joe Delia
Trajanje: 90 min.
Sinopsis: Kada se na italijanskoj strani Canal Street na Manhattanu otori kineski restoran, ulične bande Kineske četvrti i Male Italije ulaze u sukob.
U središtu tih napetosti i nasilja, postavljen je odnos između Tonyja i Tye, kao moderna interpretacija priče o Romeu i Juliji.
………………………………………………………………………….
Četvrtak, 30. maj
20č Poverenje (Trust, 1990)
Režija: Hal Hartley
Scenario: Hal Hartley
Uloge: Adrienne Shelly, Martin Donovan
Muzika: The Great Outdoors, Philip Reed
Trajanje: 107 min.
Sinopsis: Smešten u belačko predgrađe Long Islanda, film se gradi na odnosu uzajamnog prepoznavanja i poverenja dvoje izopštenika, lokalne devojke Marije, dobronamerne ali nepromišljene tinejdžerke u drugom stanju i neobičnog starijeg mladića sporne prošlosti i suicidnih zamisli. Film obeležava apsurdni humor, kruta antigluma, prividno naivno naglašavanje melodramskih elemenata i stereotipova tzv. sapunica, trilera i ljubavnih filmova.
22č Lenčina (Slacker, 1991)
Režija: Richard Linklater
Scenario: Richard Linklater
Uloge: Richard Linklater, Kim Krizan, Mark James, Stella Weir
Trajanje: 100 min.
Sinopsis: Linklaterov prvenac, snimljen za 23.000 dolara, strukture ukorenjene u tradiciji evropskog modernističkog filma, s Buñuelovim filmom ‘Fantom slobode’ kao glavnim izvorom nadahnuća. Film prati jedan dan u životu nekolicine mladih, apatičnih i neambicioznih ljudi u univerzitetskom kampu u Austinu, Texas.
Većina likova u filmu bori se sa osećajem društvene i političke marginalizacije, otvarajući, u razgovorima koji vode, teme i probleme društvenih klasa, nezaposlenosti, terorizma, državne kontrole medija…
Američki nezavisni film 1959-1991: Senke / Ko to kuca na moja vrata
20č Senke (Shadows, 1959)
Režija: John Cassavetes
Scenario: John Cassavetes
Uloge: Lelia Goldoni, Ben Carruthers, Hugh Hurd, Anthony Ray, Dennis Sallas
Muzika: Charles Mingus i Shifi Hadi
Trajanje: 81 min
Sinopsis: Troje članova afroameričke porodice u Njujorku, pedesetih godina prošlog veka – za vreme beat generacije, Lelia i njena dva brata Ben i Hugh, suočavaju se s vlastitim identitetom kroz preispitivanje ljubavnih, društvenih, rasnih i profesionalnih odnosa koje uspostavljaju.
Snimljen minimalnim budžetom i s neprofesionalnim glumcima, sa 16 mm kamerom “iz ruke” na ulicama Njujorka, film je utemeljio američku nezavisnu produkciju i novi filmski jezik. Smatra se prvim američkim nezavisnim filmom.
Na filmskom festivalu u Veneciji osvojio je nagradu kritike, a 1993. godine United States National Film Registry proglasio ga je “kulturološko, istorijski i estetski značajnim filmom”.
Džon Kasavetes (John Cassavetes)
1929 – 1989.
Američki reditelj i glumac, vodeći predstavnik ”njujorške škole”, nezavisne produkcije koja se kritički intoniranim filmovima suprotstavljala holivudskim standardima. Smatra se jednim od pionira američkog nezavisnog filma.
Diplomirao je 1950. godine na American Academy of Dramatic Arts, 1954. oženio se s G. Rowlands, glavnom glumicom u većini njegovih filmova, a 1956. s B. Laneom pokrenuo neformalnu glumačku radionicu. Polazeći od teze da je življeno iskustvo jednako artificijelno kao i dramska izvedba, glumcu daje potpunu slobodu individualnog tumačenja lika, bez grupnih rasprava i rediteljskih uputstava. Direktan rezultat takve poetike je njegov prvi film “Senke” koji je presudno uticao na razvoj američkog nezavisnog filma.
Filmografija: ”Suviše kasni bluz” (Too Late Blues, 1961), “Lica” (Faces, 1968), “Muževi” (Husbands, 1970), “Minnie i Moscowitz” (1971), “Žena pod uticajem” (A Woman Under the Influence, 1974), “Ubistvo kineskog kladioničara” (The Killing of a Chinese Bookie, 1976), “Premijera” (Opening Night, 1977), “Gloria”, 1980, “Ljubavna strujanja” (Love Streams, 1984, Zlatni medved u Berlinu), “Big Trouble”, 1986.
22č Ko to kuca na moja vrata (Who’s That Knocking at My Door, 1968)
Režija: Martin Scorsese
Scenario: Martin Scorsese
Uloge: Harvey Keitel, Zina Bethune
Trajanje: 90 min
Sinopsis: J.R. (Harvey Keitel) je tipičan Amerikanac odrastao u urbanoj sredini, u ugodnom porodičnom okruženju italijanskih doseljenika srednje klase. Nezaposlen, vreme provodi s prijateljima viseći po ulicama i klubovima njujorške četvrti ‘Mala Italija’. Upoznaje devojku (Zina Bethune) za koju misli da bi mogla biti njegova buduća žena. Vaspitan u katoličkom duhu, J.R. ne može da prihvati neke karakteristike modernog sveta u kom živi.
Skorsezeov režiserski debi, snimljen u crno-beloj tehnici, kombinacijom 35 mm i 16 mm kamere i tokom nekoliko godina, prošao je kroz mnoge promene, dobijao nove smerove i različite nazive. Film je započeo 1965. godine kao studentski kratki film pod nazivom “Bring on the Dancing Girls”. 1967. naslov je promenjen u “I Call First”. Ova verzija filma imala je svoju svetsku premijeru na Međunarodnom filmskom festivalu u Čikagu u novembru iste godine. Konačno, 1968. godine, distribuiše se pod nazivom “Ko to kuca na moja vrata”, nazvan po pesmi koja zatvara film.
Već u prvom Skorsezeovom filmu vidljivi su elementi po kojima će kasnije postati poznat – zamrznuti kadrovi, slowmotion, funkcionalna upotreba muzike, dinamična montaža, izrazita atmosferičnost filma i izvanredna fotografija i scenografija, kao i teme: identitet italijanskih Amerikanaca, katolički koncept krivice i iskupljenja, odnos prema idealu žene, mačizam i nasilje.
Martin Skorseze
Martin Scorsese (New York, 1942)
Jedan od najznačajnijih i najuticajnijih američkih filmaša svog vremena. Filmofil od detinjstva, diplomirao je i magistrirao na filmskom odseku njujorškog univerziteta na kom je i predavao.
Kratke filmove režira već 1960-ih, a dugometražni prvenac “Ko to kuca na moja vrata” 1968. godine, niskobudžetno delo profilisanih likova s autobiografskim elementima i sa Harveyem Keitelom u glavnoj ulozi, s kojim će sarađivati i kasnije.
Inspiraciju je pronalazio u klasičnim holivudskim filmovima, francuskom novom talasu i underground pokretu šezdesetih.
Pažnju privlači filmom “Zle ulice” (Mean Streets, 1973) a komercijalni uspeh postiže ‘ženskim filmom ceste’, “Alis više ne stanuje ovde” (Alice Doesen’t Live Here Anymore, 1974) u kom se kritički osvrće na dominantnu američku filmsku i kulturnu tradiciju.
Filmom “Taksista” (Taxi Driver, 1976) sa Robertom De Nirom u glavnoj ulozi, ( Zlatna palma u Kanu) potvrđuje status jednog od najvažnijih američkih reditelja. Slede filmovi “Njujork, Njujork” (1977), “Razjareni bik” (Raging Bull, 1980), “Idiotska noć” (After Hours,1985) sa kojim osvaja nagradu za režiju u Kanu.
Novi umetnički vrhunac doseže devedesetih, filmovima “Dobri momci” (Goodfellas, 1990, Srebrni lav za režiju), Rt straha (Cape Fear, 1991), Doba nevinosti (The Age of Innocence, 1993), Casino (1995)…
Sjedinjuje različite filmske tradicije, od klasičnog fabularnog stila američkog žanrovskog filma do evropskog modernizma 1960-ih i 1970-ih. Jedan je od najvrsnijih »reditelja glumaca« (H. Keitel, R. De Niro, Joe Pesci, Daniel Day-Lewis), dok mu po izrazitom moralizmu među savremenim američkim rediteljima konkurišu tek A. Ferrara, J. Sayles i S. Lee.
Spoj modernizma i dokumentarizma s naturalističkim insistiranjem na identifikaciji mesta, vremena i radnje, čine ga netipičnim američkim autorom. Povremeno igra sporedne uloge, npr. “Oko ponoći” (B. Tavernier, 1986), “Snovi” (A. Kurosawa, 1990).
Ostali važniji filmovi: Boxcar Bertha (1972), Italoamerikanac (1974, dok.), Poslednji valcer (1978, dugometr. dok.), Kralj komedije (1983), Boja novca (1986), Poslednje Hristovo iskušenje (1988), Kundun (1997), Između života i smrti (1999), Bande New Yorka (2002), Avijatičar (2004), The Departed (2006, Oskar za najbolji film).
27. May '13.
Monodrama Haljina za ringišpil
Monodrama “Haljina za ringišpil” biće izvedena u ponedeljak, 27. maja 2013. u 20h u Omladinskom centru CK13.
Cena ulaznice je 100 din, a sav prihod ide za pomoć malom Konstantinu: https://www.facebook.com/pages/POMOZIMO-MALOM-KONSTANTINU/300376903949
“Predstava ‘Haljina za ringišpil’ nastala je oslanjajući se na potrebu mlade glumice Olge Simić da iskaže stav svojih vršnjakinja, pokaže zabrinutost za mladu ženu, umetnicu koja je obremenjena teškim pronalaženjem posla, koja teško pronalazi 
partnera i ljubavnika koji će je razumeti i podržati u onome što radi. Ona govori o porodici i o vrednosnom sistemu zasnovanom na patrijarhalnom obrascu koji je pritiska. Na momente komična, na momente tragična, tiha, a harizmatična, Olga nam donosi upozoravajuću priču o položaju mladih umetnica.” (Ivana Inđin, rediteljka)
“Haljina za ringišpil” sastoji se od tri čina u kojima su ljubavni partneri sarkastično razvrstani u nekoliko prototipova, traženje posla je gotovo dokumentarno oslikano kao Sizifov posao, a porodica paradoksalno izjednačena sa samoćom. Činovi su razdvojeni glasom majke koja se iz ofa ćerki obraća sa “sine” i eksplicitno ukazuje na snagu patrijarhalnog modela prodice, ali i čitavog društva, u kojem vladaju predrasude o glumačkoj profesiji, ostvarenje sopstvenog sna je bajka za decu, a imperativ je odgovornost prema svima osim prema sebi. Nakon prijemčivog, pitkog i komičnog prvog čina, u drugom se prepoznaje brehtovski “efekat distanciranja” koji je postignut direktnim obraćanjem glumice publici, postavljanjem pitanja, glasnim deklamovanjem, taksativnim iznošenjem činjenica o stanju na novosadskoj zvaničnoj pozorišnoj sceni i u kulturnoj politici Grada Novog Sada koja je zastarela, centralizovana, zatvorena za mlade profesionalce i nezavisnu umetničku scenu uopšte. Glumica tako podseća gledaoce da je predstava slika realnosti, a ne sama realnost, s ciljem da racionalno sagledaju, duboko preispitaju i odlučno kritikuju stvarnost koja im je predstavljena. U trećem činu koji sublimira prva dva, upravo suprotno, publika iznova biva emotivno uvučena u predstavu i izazvana na katarzično identifikovanje sa akterkom.
Igra: Olga Simić
Režija: Ivana Inđin
Tekst dramski uobličio: Bojan Krivokapić
Izbor i aranžman muzike: Lav Kovač
Fotografije u funkciji scenografije: Smiljka Boškov
Plesna pedagoškinja: Sara Tošić
Animacija i video montaža: Zlatko Zlatković
Stopmotion fotografisanje i ustupanje fotografskog studija: Srđan Srđanov
Fotografisanje i beleženje procesa: Piotr Goldstein
Pedagoška pomoć u vokalnoj tehnici: Izabela Goldstein
Dizajn i izrada scenografije: Vladimir Ilić
Foto modeli: Peđa Drobnjak, Andrej Samson, Ozren Lazić i Petar Buršić
U procesu su korišćeni tekstovi Marca Camolettija, Sonje Madžar, Zijaha Sokolovića, Ivane Inđin, Branka V. Radičevića, Dušana Pržulja, Meše Selimovića, Bojana Krivokapića i intervjua sa Stanijom Simić, muzika Hrista, Kaliopi, Borisa Kovača i Lava Kovača, kao i foto dokumentacija Ogledala.
Predstava je realizovana u produkciji Ogledala – Centra za inicijative u kulturi koje je 14. novembra obeležilo 18 godina postojanja scene za rad sa decom i mladima. Scenu su 14. novembra 1994. godine pokrenule Ivana Inđin i Branka Miličić kada su polaznici pozorišnih radionica odigrali interaktivnu, nekonvencionalnu predstavu za decu “Snovigrad” u Muzeju savremene umetnosti Vojvodine.
Ova predstava se igra u različitim prostorima: školama, galerijama, mesnim zajednicama, kafeima, podrumima, ulici…
Stammtisch
Stammtisch se neće održati 13. i 20. maja. Od 27. maja konverzacija se nastavlja u istom terminu.
Učili ste nemački jezik u školi 8 (a možda i više godina), na kursu, privatno… ali niste imali priliku da progovorite na času?
Učite trenutno nemački, ali niste imali priliku da se sretnete sa puno Muttersprachler-a sa kojima biste provežbali jezik i ispravili greške?
Nalazite se u Novom Sadu, a potičete sa nemačkog govornog područja i treba vam grupa mladih opuštenih ljudi koja bi vam objasnila šta znači na srpskom “teško žabu u vodu naterati”?
Ne želite čas gramatike…
Onda je Omladinski centar CK13, ponedeljkom uveče od 20h pravo mesto za vas!
Pridružite se opuštenoj atmosferi konverzacije na nemačkom i srpskom jeziku, predložite temu za razgovor, ili se jednostavno upoznajte, vernetzujte sa ljudima sličnim vama i razmenite mišljenja…
* Konverzacije se održavaju na spratu Omladinskog centra CK13!
Nije potrebno da prijavite dolazak na konverzaciju.
Učešće je besplatno!
Američki nezavisni film 1959-1991: Poslednja bioskopska predstava
20č Poslednja bioskopska predstava (The Last Picture Show, 1971)
Režija: Peter Bogdanovich
Scenario: Peter Bogdanovich prema istoimenom romanu
Uloge: Timothy Bottoms, Jeff Bridges, Ellen Burstyn, Ben Johnson, Cybill Sheperd, Cloris Leachman
Trajanje: 118 min.
Sinopsis: Nostalgična drama o odrastanju u teksaškom gradiću ranih ’50-ih, uoči Korejskog rata i nestajanja dotadašnjeg načina života (zbog dolaska televizije gradić gubi bioskop). Reč je o gradu bez razloga za postojanje i bez razloga da ljudi u njemu žive. Jedina nada je u prestupu.
Jedan od ključnih filmova “Novog Holivuda” sedamdesetih godina XX veka i ključni film u karijeri Petera Bogdanovicha, ekranizacija je istoimenog romana američkog pisca Larija MekMartija i posveta rediteljima “klasičnog Holivuda”, Džonu Fordu i Orsonu Velsu.
Piter Bogdanovič
Peter Bogdanovich (Kingston, 1939)
Američki reditelj, scenarista, filmski kritičar i publicista, pasionirani gledalac filmova, jedan je od pionira i najvažnijih predstavnika “novog Holivuda”, uz Lukasa, Spilberga, Ćimina, Kopolu, Brajana de Palmu…
Pripada generaciji filmskih reditelja koja se suprotstavila sistemu velikih studija, nasledivši moderno filmsko znanje od autora francuskog novog talasa. Međutim, poput Francoisa Truffauta, u filmovima Petera Bogdanovicha nema ničeg posebno liberalnog, niti evropskog. Naprotiv, Truffaut sa jednog i Bogdanovich sa drugog kontinenta, poznati su kao promoteri američke pripovedačke tradicije, kontrolisane u formi, raskošne u sadržini.
Studirao je kod slavne Stele Adler (Stella Adler), da bi u šezdesetim godinama XX-og veka, postao poznat u njujorškim krugovima kao urednik filmskog programa Muzeja savremene umetnosti. Inspirisan od strane filmskih kritičara francuskog časopisa ’Cahiers du cinema’, kasnije vodećih reditelja ’novog talasa’, Trifoa, Šabrola, Romera, i sam odlučuje da se bavi istorijom filma, ali i da postane reditelj. Upoznaje Rodžera Kormana, maga produkcije niskobudžetnih filmova, koji će prvu priliku pružiti i Kopoli i Skorsezeu. Za svega nekoliko dana snima svoj prvenac ’Mete’ (Targets,1968) za koji je napisao scenario, producirao i montirao. Sledeći niskobudžetni film Voyage to the Planet of Prehistoric Women, potpisuje kao Derek Tomas (Derek Thomas). Već u to vreme zadobija veliko poštovanje i prijateljstvo velikana kao što su Orson Vels i Džon Ford, o kojem snima dokumentarni film ’Režija Džon Ford’ (Directed by John Ford, 1971).
Nakon senzacionalnog uspeha ’Poslednje bioskopske predstave’, kritika ga naziva novim Velsom i vunderkindom.
Svetska federacija filmskih arhiva FIAF, 2007. godine mu dodeljuje nagradu za životno delo, svrstavajući ga uz velikane kao što su Bergman ili Oliveira.
28. May '13.
Američki nezavisni film 1959-1991: Čudnije od raja / Mala Noche
20č Čudnije od raja (Stranger Than Paradise, 1984)
Režija: Jim Jarmusch
Scenario: Jim Jarmusch
Uloge: John Lurie, Richard Edson, Eszter Bailint
Muzika: John Lurie
Trajanje: 89 min
Sinopsis: Vili (John Lurie) je društveni marginalac, autsajder, njujorški sitni kockar, čija dalja rođaka Eva (Eszter Bailint) dolazi u Ameriku iz Mađarske i želi da ostane kod njega desetak dana. Vili nije oduševljen ovom posetom, ali ipak reši da je upozna sa svim blagodetima i porocima američkog načina života, kojima je Eva oduševljena. Ona se zaljubljuje u Vilijevog najboljeg prijatelja Edija (Richard Edson) a kada konačno ode za Ohajo, Vili i Edi odlaze da je posete.
Film koji je Jarmusch započeo kao mali projekat pod nazivom “Novi svet” koji mu je omogućio Wim Wanders tako što mu je dao zalihe neiskorišćene filmske trake, postao je jedan od najznačajnih ostvarenja američkog nezavisnog filma 80-ih.
Nagrađen je Zlatnom kamerom u Kanu 1984. godine i na brojnim drugim filmskim festivalima, uključujući Sandens i Međunarodni filmski festival u Lokarnu.
Film je oličenje minimalizma i trijumf niskobudžetne stilizacije. Snimljen dugim statičnim kadrovima, pun otkačenog šarma, suptilnog humora i majstorskog korišćenja klišea, uklapa se i u finansijske okolnosti i ograničenja pod kojim je Jarmusch radio. Jarmusch ga je opisao kao “neorealističku crnu komediju u stilu imaginarnog istočnoevropskog reditelja”.
Džim Džarmuš (1953, Akron, Ohajo)
Smatra se jednim od najvažnijih američkih reditelja i ključnom figurom američkog nezavisnog filma, a zbog vidljivih uticaja evropskih, naročito modernističkih autora, poput M. Antonionija i F. Fellinija, i »najevropskijim« američkim rediteljem.
Sedam njegovih filmova nominovano je za Zlatnu palmu u Kanu (osvojio je veliku nagradu žirija za “Slomljeno cveće” i nagradu za najbolji kratkometražni film “Kafa i cigarete”.) Džarmušov novi film “Only Lovers Left Alive” ušao je u zvaničan takmičarski program 66. Kanskog festivala.
Studirao je američku i englesku književnost na Univerzitetu Kolumbija, ali je nekoliko meseci pre diplomiranja otišao na godinu dana u Pariz i u Francuskoj kinoteci (Cinematheque Francaise) otkrio svet filma. Po povratku u SAD, upisao se na prestižni filmski odsek njujorškog univerziteta, gde je izvesno vreme radio u nastavi kao asistent reditelja Nikolasa Reja. 1980. godine radio je kao asistent režije prilkom snimanja filma „Munja nad vodom“ (Nicholasa Raya i Wima Wendersa).
Prvi film „Konstantno gluvarenje“ (Permanent Vacation) snimio je 1982. godine. Iste godine napravio je i kratki film „Novi svet“ koji će dve godine kasnije proširiti u svoj prvi veliki dugometražni film „Čudnije od raja“. Ova minimalistička drama sa elementima road moviea začela je Jarmuschovu slavu i kultni status.
Nakon filmova „Pod udarom zakona“ (Down by Law, 1986) i „Kafa i cigarete“, 1989. godine snima film “Tajanstveni voz” (Mystery Train), 1991. godine “Noć na zemlji”(Night on Earth), jedan od najinventivnije ostvarenih omnibusa uopšte, a 1995. „Mrtav čovek hoda“(Dead Man). Džarmušova saradnja s Nilom Jangom, koji je napisao muziku za ovaj film rezultovala je ostvarenjem “Godina konja” (1997), dokumentarnim filmom o Jangu i njegovoj grupi Crasy Horse. Dve godine kasnije snimio film “Put samuraja”. Za film“Slomljeno cveće”dobio je Gran pri u Kanu 2005. godine.
22č Mala Noche (Bad Night, 1986)
Režija: Gus Van Sant
Scenario: Gus Van Sant prema romanu Walta Curtisa
Uloge: Tim Streeter, Doug Cooeyate, Ray Monge, Nyla McCarthy, Walt Curtis
Muzika: Creighton Lindsay
Trajanje: 78 min
Sinopsis: Niskobudžetno debitantsko ostvarenje nezavisnog filmskog reditelja Gus Van Santa zasnovano je na autobiografskom romanu američkog pesnika Walta Curtisa o strasnoj ljubavi mladog trgovačkog radnika prema ilegalnom meksičkom imigrantu. Film je crno-bela meditacija o požudi, neuzvraćenoj ljubavi i opsesiji, eksploataciji, novcu i siromaštvu likova sa margine društva.
Gus Van Sant (Louisville, 1952)
Američki reditelj, scenarista i producent, jedan je od prvaka američkog nezavisnog filma 1980-ih i 1990-ih, delimično pripadnik i tzv. gej filma (gay cinema).
Kao srednjoškolac je snimao kratkometražne filmove na formatu super 8 mm. Studirao je slikarstvo i diplomirao film na Rhode Island School of Design. Početkom 1980-ih režira reklame, a zatim ostvaruje zapažen, niskobudžetni dugometražni prvenac “Mala Noche”(1985). Likovima sa margine društva i nekonvencionalnim temama bavi se i u sledeća dva nezavisna ostvarenja, “Dragstor kauboj” (1989) i “Moj privatni Ajdaho”(1991). 1994. režira “Bluz kaubojki”, po istoimenom kultnom romanu T. Robbinsa, a mračna drama “Žena za koju se umire” (1995) prvi je rediteljev holivudski angažman. Na kraju se priklonio holivudskoj matrici ne kompromitujući pri tom autorski dignitet i u holivudskoj produkciji snimio filmove “Dobri Will Hunting” (1997) i “Pronaći Forrestera” (2000).. U međuvremenu je, 1998. godine, realizovao konceptualistički pokušaj “doslovnog kopiranja”, remake “Psiha” A. Hitchcocka. Filmom Gerry (2002) približava se nezavisnim ishodištima, a “Slon” (2003) osvaja Zlatnu palmu u Kanu.